|
Umusanzu wanjye n'ibyo nakuye muri politiki narimo

Kuva tariki ya 1 y'ukwa cyenda 1990, ninjiye mu bya
politiki shyira umukono kw'ibarwa, hamwe n'abandi banyarwanda 32, ibaruwa
yari igenewe Perezida wa Repubulika y'u Rwanda, imusaba gushyira mu bikorwa
igitekerezo cy'amashyaka menshi cyari muri disikuru ye yo kuwa 5 Nyakanga
1990, atwemerera gushinga amashyaka ya politiki. Iyo baruwa twari twometseho
itangazo ku byerekeye amashyaka menshi mu Rwanda, ntiyigeze isubizwa.
Nafashe icyemezo, ibyo ntawabimpakanya, cyo gushinga mbere na mbere
ishyirahamwe, hanyuma ishyaka rizaba MDR (Ishyaka riharanira demokarasi muri
Repubulika).
Muri iryo shyaka niho nagaragarije ibitekerezo byanjye,
n'amahame nkirwanira n'ubu. Narwanyaga ubutegetsi bw'umuntu umwe, ubutegetsi
bw'igitugu mu yandi magambo, ubuhake, uguhezwa kw'abatutsi mu butegetsi,
uburondakarere burenze kamere mu ngabo z'igihugu, mu burezi, no mu mirimo ya
Reta ku buryo rusange, imikorere y'Akazu isimbura inzego z'ubutegetsi,
hanyuma rero ruswa. Nyuma y'imyaka 17 y'ubutegetsi bw'igitugu, nashakaga ko
Abanyarwanda, bahuriye mu nama y'Igihugu - Rukokoma, inama zari zigezweho
icyo gihe muri Afurika ituwe n'abirabura (cyane muri Afurika y'iburengerazuba),
bashobora kugaragaza ibitekerezo byabo, bagahamba burundu ibyo bapfa kandi
bityo bagategura umuco mushya wa demokarasi. Umuryango wa FPR -inkotanyi
wateye igihugu cyacu kuwa mbere Ukwakira 1990 bityo utatira umushinga w'Inama
Rukokoma nyamara yari yayitumiwemo. Iyo nama yasimbuwe n'imishyikirano y'amahoro
ya Arusha.
Kubera ko nari Perezida wa MDR kuva kuwa 31 Kanama 1992,
natanzweho umukandida n'abanshyigikiye n'andi mashyaka ya politiki harimo na
MRND, ku mwanya wa Minisitiri w'Intebe ugomba kuyobora Guverinoma y'Inzibacyuho
ihuriweho na FPR (GTBE). Nemewe na FPR. Nyuma y'itsinda rya FPR, mbisabye
bikomeye n'amahanga, kandi nanjye nifuza muri icyo gihe gukorera igihugu
cyanjye, navuye mu Buburigi aho nari nahungiye kuva muri Gicurasi 1994, njya
i Kigali kuyobora Guverinoma y'"ubumwe bw'Igihugu" hakurikijwe ibyari
bikubiye koko mu nyuguti z'Amasezerano y'Amahoro ya Arusha. Nka Ministri w'intebe
nibura kw'izina, narahiye kuwa 19 Nyakanga 1994, ubutegetsi bwigumira mu
maboko y'"umuntu umwe ufite ingufu" n'ingabo. Nyuma y'ibyo natangarije
rubanda bamwe babonye ibabangamiye, abandi babona inkwiranye n'igihe, nyuma
y'Ubwumvikane buke buhoraho na FPR ku buryo rusange ku ngingo nyinshi,
neguye mu gitondo cyo kuwa 28 Kanama 1995 nyuma y'amazi 13 zo gupfukiranwa
byagendaga byiyongera.
Nasubiye mu Bubirigi aho maze inyaka 7 nitegereza. Muri
icyo gihe cyose nagerageje ibishoboka byose kugira ngo abenegihungu bari mu
gihugu n'abari hanze bashobore kumvikana. Nazitiwe no kutumvwa rishingiye
kw'irondakoko bya bamwe muri bo.
Niba narahisemo, kuva muri Kamena 2001, kwirinda
ibitangazwa mu bigezweho bya politiki y'igihugu, niba narahisemo kuba
ncecetse, byatewe mbere na mbere no gucika intege, guta icyizere. Hanyuma
nashakaga kuba njyenyine nkibaza, nkiha igihe cyo gusubiza amaso inyuma
bikwiranye no kuzirikana mu mucyo kandi bifite inshingano.
Kuva mu mwaka wa 2001, nakomeje imibonano n'abanyapolitiki
b'amahanga barimo abahagarariye rubanda mu Nteko zishinga amategeko, ba
Minisitiri n'Abakuru b'ibihugu. Nasuwe n'abanyarwanda badashaka ko amazina
yabo amenyekana, baturutse ahantu hanyuranye mu Rwanda, abahutu kimwe n'abatutsi,
batazwi mu bya politiki, batagaragara mu binyamakuru kandi batarigera bagira
ibyo batangariza kuri radiyo. Ibyo ntibibabuze kugira igitekerezo ku
butegetsi buriho. Kuri bo, ibintu bikwiye guhinduka mu Rwanda, kuko igihugu
cyasizwe iheruheru n'itsembatsemba n'ibyaha byibasiye inyoko muntu,
nk'itsembabwoko, kiyobowe n'agatsiko, ubwirasi no gukoresha imbaraga by'ako
mu gihugu no hanze bidindiza amajyambere mu bya politiki no mu by'ubukungu.
Ibyo bigera ku Rwanda ariko kandi n'akarere k'Ibiyaga bigari.
Nyuma y'iyo mibonano n'Abanyarwanda ndetse n'abantu
bakuru b'Abanyafurika, b'Abanyaburayi, b'Abanyamerika, nakuyemo amasomo
kandi menya byinshi ku mahame ahuriweho n'abantu bose. Nzarengera iteka n'ahantu
hose ubutabera, ukwishyira ukizana, ukworoherana, guhuriza hambwe
ibitekerezo, ubufatanye mu bantu, uburenganzira bwo kugira amahirwe bungana
kuri bose, umurimo nk'ishingiro y'ubwigenge bwite, uburezi nk'ishingiro
ry'ubumenyi n'amajyambere yose, hanyuma n'urukundo rwa mugenzi wawe n'urukundo
rw'igihugu.
Nzarwanya buri gihe ivangura n'irondakoko uko byaba
biteye kose. Kugira ngo nshobore kurengera ayo mahame ni ngombwa kuba mu
Rwanda rushya aho amahoro n'umutekano byishingirwa na Reta yubahiriza
amategeko, n'inzezo z'ubutegetsi zihamye zishyizweho ku nzira ya demokarasi
nyayo, itari iyishingiwe n'umuntu umwe cyangwa agatsiko. Nzubaha inzego
zihamye, zikwiranya n'abaturage bacu, mbere yo kubaha abantu ku giti cyabo
bakoresha iterabwoba, bambuza epfo na ruguru, bampoza ku nkeke yo kwiwa no
gufungwa.
Igihe nari nkiri Minisitiri w'intebe, nahisemo kubera izo
mpamvu, gukomeza kuvugisha ukuri, kubera kutagira ububasha nahabwaga n'Itegeko-Nshingiro,
ryumvikanweho Arusha rigashyirwaho umukono muri Kanama 1993 nk'amasererano
yumvikanweho, amasezerano yagabanijweho n'ibitangazwa mu rwego rwa
gisirikari n'ubutegetsi buriho. Nari ninjiye muri Reta yiswe iy'ubumwe
bw'igihugu kuko nari mfite amatwara yo kuyobora ku buryo buboneye bushoboka,
yo kunga no gukubira hamwe abaturarwanda, ariko cyane cyane kuvugisha ukuri.
N'ubwo habaye itsembabwoko, nashakaga gushyira imbaraga
zanjye zose mu kubaka Reta, kugarura ububasha bwayo, umutekano n'amahoro
by'abaturage. Icyo nari ngamije cyari gutekereza no gushyira mu bikorwa, nta
gahato no gukoresha ingufu, ibikorwa n'uburyo mboneza mikorere, bishobora
guhuriza hamwe no gushora abanyarwandakazi n'abanyarwanda mu murimo wo
gusana igihugu, kugarura icyizere no kurimbura ingeso yo kudahana.
Igitekerezo cyanjye kizira amakemwa ndacyacyemera n'ubu.
Ariko kubura uburyo bwa politiki hakaba n'ababirwanya bakomeje badashaka
kubyumva, byambujije bikomeye kubishyira mu bikorwa. Imishinga yanjye wo
kurwanya umucyo wo kudahana iracyari ya yindi. Abicanyi bose ni bamwe kandi
bakwiye ibihano bimwe.
Nkomeje kurwanya ibikorwa bidakwiye ikiremwa muntu kandi
bigitesha umuntu agaciro birimo kwicwa urw'agashinyaguro hakoreshejwe
ikiboko cyangwa inkoni kandi by'umwihariko hakoreshejwe "ingoyi" cyangwa "kandoya"
(uburyo bwo kwica agashinyaguro bujyanye no kubohera amaboko imugongo y'uwicwa).
Icyo nemera mbikuye imuzi, ukuri bwanjye nyakuri ni uko
Abanyarwanda bagomba kubana hamwe.
Uvuze uko ibintu biri, ntabwo hakiriho abahutu n'abatutsi
nk'uko byari biri ku ngoma ya gikoronize na mbere yaho : ni ukuvuga abahutu
n'abatutsi mu mibereho y'abaturage, bishyingiye ku nkomoko y'igice cy'abari
mu rwego rumwe rw'imibereho cyangwa rw'umuryango.
Ubu ngubu hariho abahutu n'abatutsi bo mu buryo bwa
politiki, ibice bibiri bigize igihugu akenshi bidatandukanwa n'isura,
bishaka gukoresha imiterere y'ibice by'umubiri wabo, y'ibiranga buri wese,
bitari ibitekerezo bya politiki kandi byubaka igihugu kugirango berekane
ukuri kw'ibyo bisabira.
Ntitugomba gukoresha icyo turicyo kugira ngo duhinduke
icyo tudashobora kuba ku bundi buryo. Ahubwo tugomba guhinduka icyo dushaka
ko twahinduka dukoresheje ingufu ku murimo n'ubushobozi, kandi ibyo bikaba,
n'ubwo duhura n'inzitizi.
|