Perezantasiyo

Ijambo rya Perezida
Perezentasiyo ya site
Motivations zacu
Intwaro za demukarasi

Abakorana natwe 

Porogaramu

Ibigomba gukorwa  mu     nzego za:

   Politiki    Ubukungu

  Imibereho myiza Tekiniki

  Ubutabera    Uburezi  

Amakuru

Iriburiro(Introduction)
Uburenganzira bwamuntu
Ukwishyira ukizana

Amaserivisi

Ibikunze kubazwa
Uko mwatugeraho na mail
Izindi website

Urubuga rw'abashyitsi
Kutwandikira

Ibaruwa y'amakuru

    n'amatangazo

 Inscription à la lettre d'infos
 

Amateka

Amateka       Ubukungu

Ubutegetsi

Umurage wa demukarasi 

Gahunda zacu

Amatangazo
Gahunda zacu 

Paji ibanza

   

 

Gucapa

     Gufunga iyi paji

UBUMWE BW'ABANYARWANDA


©  
twagiramungu.net

Candidat Président rwandais:  Faustin Twagiramungu

Ndiyamamaza nk'umukandida ushaka ihinduka ry'ibintu, umukandida ushaka ihinduka ry'imitekerereze, n'uw'icyizere. Kurwanya ingeso yo kudahana, kugarura demokarasi mu gihugu cyanjye no gushyiraho ingufu zanjye zose mu gutsura amajyambere yacyo agiye umujya umwe mu bice by'ubukungu n'imibereho myiza, hubahirizwa Inzego z'Ubutegesi zihamye kandi bishingiye ku bushake bw'Abanyarwanda : niyo ntego yanjye.

Gushakisha uburyo burambye

Mu bihe bishize, Abanyarwanda bazirikanye ku buryo bucukumbuye uko ibintu byifashe mu bya politiki n'imibereho myiza, mu by'amateka, mu by'ubukungu n'iby'umuco w'igihugu cyabo, basesengura iby'ubutegetsi bwa cyami n'ubwa Repubulika byagisimburanye mo.

Bazirikanye kurushaho ku kibazo cy'u Rwanda rw'ejo, cyane nyuma y'itsembabwoko mu Rwanda ryo muri 1994, n'ibindi byaha byibasiye inyoko-muntu, kimwe n'ibikorwa by'itsembabwoko byakorewe impunzi z'abanyarwanda n'abaturage ba Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo, yasahuwe ubukungu bwayo mu gushaka guhanya politiki ya mpatsibihugu mu karere y'Ubutegetsi buriho i Kigali.

Muri ibyo bitekerezo byose, umwanzuro wavuyemo n'uko babeshywe, gushidikanya ku bihe biri imbere, kutizera ubutegetsi buhora mu ntambara. Iyo bareba imiterere y'ibyo bibazo, Abanyarwanda bibaza bucece ibibazo bitabonerwa ibisubizo. Barashaka abayobozi baberekera ibibategereje birushijeho kuba byiza kandi bakabaha icyizere cyo kubaho mu mahoro arambye mu gihugu cyabo.

Uko ibintu biteye ubu, amahanga yagombye kubona uko ibintu biteye, akavana isomo mu marorerwa aherutse, agahitamo ku buryo bugaragara kandi buboneye hagati y'inzira ebyiri : Demokarasi cyangwa Ubutegetsi bw'igitugu.

Kubera ubushobozi buke, abo baturage bibwira ko ibyo basaba bikwiye igisubizo kibaha amizero, kinyuze mu guhindura ibintu mu nzira ya demokarasi n'amatwara mashya ya politiki. Uko biri kose, abo baturage nibo bagomba kugira icyo bakora, bakagikora ku buryo buboneye, atari ku nyungu z'igihugu cyabo gusa, ariko ari no ku nyungu z'abo basangiye imibereho bose kugira ngo babonere hamwe ibisubizo bikwiranye n'imiterere ya politiki ari mu gihugu imbere, ari mu karere, ari no muri rusange.

Iryo hinduka ntiryoroshye, igihe umwuka wa politiki y'ubu werekana ibirere byijimye mu Rwanda, ngo rwabohowe, ariko ni ngombwa.

Imvugo, akenshi itaboneye, kandi yivuguruza, y'abashinzwe kugena aho baganisha abanyarwanda, igamije guhindura amateka yabo. Nta murage nyawo (repères) washingirwaho mu gushinga ibirindiro mu gihugu cyacu. Kuri bo byose ni"itsembabwoko". Abayobozi bose ba Repubulika, uretse Perezida uriho, Generari Major Paur Kagame, ntibabikwiye kandi ni abicanyi. Kuri bo, nta mateka akiriho uretse ayabo. Ibyo rero ntawabyemera. Iyo mvugo rero, akenshi, isesereza, yuzuye agasuzuguro, ku bigaragaza muri rusange ibyabaye ku Banyarwanda, ndetse n'uko amahanga abibona, ihisha uburyo budashobotse abantu bariho ubu ngubu kandi igatatira bikomeye ibihe bizaza, bitagira icyizere kuva FPR yagera ku butegetsi.

Ibohorwa ry'u Rwanda ryaririmbwe n’'’abitwaza gukunda igihugu" ba FPR ntiryabaye, risigaye ku "ntero gusa" idahuje n'uko ibintu biteye. Nyuma y'iryo "bohorwa", abanyarwanda baratsembatsembwe batagira kivurira, bitswa n'inzara, bahunga igihugu cyabo umusubizo. Muri abo bajya hanze muri iyi myaka ya nyuma, harimo abashoramari mu bukungu bw'igihugu, bananijwe n'uburemere bw'amahoro n'imisoro badashoboye kwihanganira, bakirukankira mu bindi bihugu nka Marawi, Zambiya, Mozambiki, Angora ndetse na Madagaskari bashakayo umunezero: iryo ni "ihunga ry'imari y'igihugu". Ni intambara y'ubuzima igihugu cyabo kidagishoboye kubaha. Ni ishyano rwose ! Icyizere cyari cyashyizwe mu mitwe y' abatutsi bari mu mahanga n'abari mu gihugu n'abahutu bakunda demokarasi bakunze kwita "modérés", mu gihe cy'itsinda rya FPR ryo mu minsi yashize, cyasimbuwe buhoro buhoro no kuzeyuka, gushidikanya no kwivumbura bucece muri iki gihe.

Inzira yo guhanya demokarasi yatangiye muri 1990, imishyikirano yakurikiye intambara, ishingiye kw'igabana ry'ubutegetsi hagati ya Reta y'u Rwanda na FPR, Itegeko-ngenga ryavuyemo, izo ntango z'amahoro arambye ubu zarasibanganijwe n'urwitwazo rushiturana, ko "hahagaritswe Itsembabwoko".

Nacitse kw'icumu, nkurikiranywe n'ubwo bugome, sinumva ukuntu ubwo bugome bwakomeza kuba urwitwazo rwo gusobanura amarorerwa, ukwirengagiza, n'ubundi bushobozi buke butihishira, bwagaragaye mu byakozwe ubu na FPR.

Abaturage b'u Rwanda babeshywe na FPR. Yari yabijeje demokarasi, yahereyeko ihindukamo ubutegetsi bw'igitugu. Umuco wa demokarasi, washingiweho mu guca ingoma ya cyami n'ishyirwaho rya Repubulika, wugarijwe mu gihugu n'amategeko atumvikana, ateye nk'aya Starine, yamunzwe impande zose n'agakoko rurimbuzi k'inyungu za politiki zigayitse, iz'ibintu no gutonesha.

Ku buryo budashidikanwaho, amarangamutima yigaragaza mu mbaga y'abanyarwanda idakoma, yaganjwe n'ubwoba no gutinya kurigiswa, n'uko inzira ya demokarasi yatangiye muri 1990 yemewe ityo n'amasezerano y'Amahoro ya Arusha yo muri kanama 1993, yakamuwemo ibiyigize, yimukira imikorere ya FPR. Ikaba yihishe inyuma y'Impuzamashyaka "FORUM des PARTIS", ubutegetsi buriho ubu i Kigali burashaka kuyishyira mu Itegeko-nshinga kugira bibuze uburyo bwose bwo kwishyira hamwe no gutangaza ibitekerezo bya politiki byaba bitayinyuzemo.

Biragaragara ko ihinduka ryifujwe cyane na rubanda kuva miri 1990 itazavanywaho n'amacenga yireba gusa, bitongeye na none gushyira mu byago ibihe bizaza by'Abanyarwanda. Iyo mikorere ihuza byose hamwe, yashaje muri iki gihe, yashyizweho ku gahato habanje gukorwa ubugome bwacecetswe, bwuzuye ingaruka ziremereye. Ni ngombwa ko abantu babona ibyo izahitana mu bihe biri imbere bya kure, keretse rero abantu bemeranijwe ko inzira ya demokarasi muri politiki y'igihugu ari ngombwa. Iyo nzira isaba ubutwari, yewe ndetse no kwigomwa ku bari ku butegetsi muri iki gihe, ariko mu by'ukuri niyo igize umuti yonyine w'imibabaro y'igihugu cyacu.

Abanyarwanda barashaka kwipakurura uburyo bwijimye bashyizweho ku ngufu n'ubutegetsi bwavuye mu miyonga y'imvururu bitari mw'ipiganwa mu mahoro. Barashaka uburenganzira bwo kuvuga icyo batekereza, uburenganzira bwo kwinjira mu ishyaka rya politiki bihitiyemo, uburenganzira bwo gukora ibyo batekereje, bwo kwishyira bakizana, bw'ibitekerezo bwite. Mu yandi magambo, barashaka ibikubiye mu Itegeko-Nshingiro, aribyo gushyiraho uburenganzira bunyuze mu nzira ya demokarasi no kwipakurura burundu ishyaka rimwe rukumbi, n'iyo ryaba ryiyoberanije cyangwa ryipfuritse.

Ikibazo cy'ibanze ubu ngubu si icyo kumenya, ko ari yego cyangwa oya, ko habaye itsembabwoko mu Rwanda, isubiranamo ry'abaturage, itsembatsembana ry'amoko cyangwa se intambara ya FPR irwanya Kongo yitwaje ko irwanyayo abakoze itsembatsemba. Abanyarwanda bazira ibyo bibi byose bafite inshingano yo kwizera ibihe biri imbere birushijeho kuba byiza, yo gutegereza ibisubizo nyabyo ku mibabaro yabo inyuranye. Barashaka kubivamo vuba kandi bemye.

Kuva ubu rero ikibazo cy'ibanze kigomba kwigwa ni uguhamya ibyemejwe n'inzira ya demokarasi no kumenya niba imikorere y'uburyo bwa politiki kandi bushingiye ku nzego z'igihugu, imitunganyirize n'imivugururire y'ibya politiki, iby'imibereho byiza n'iby'ubukungu bihuje n'amahame remezo y'imicungire mu nzira ya demokarasi, byifujwe cyane n'abanyarwanda, hubahirijwe inshingano n'uburenganzira bya buri muturage nk'uko byahamijwe n'ibyemezo byo mu gihugu cyangwa mu rwego mpuzamahanga byo kurengera uburenganzira bw'ikiremwa muntu.

Ku bwanjyye mbona ko ibyakozwe byose mu Rwanda, kuva 1994, bitashoboye kugerwaho n'ubutegetsi buriho ubu, hatabayeho umusanzu, kungurwa ibitekerezo cyangwa se ukwivanga kutigaragaza kw'ibihugu by'amahanga. Nyamara aya mahanga ntiyigeze ahangayikishwa no gusaba bimazeyo, mu gihe nyacyo, ko abafite ubwo butegetsi bagendera mu nzira ya demokarasi, cyangwa ko bagaragariza rubanda ibyo bakora. Igihugu kiyoborwa nk'umutungo bwite wa Perezida wa Repubulika ushyiraho kandi agakuraho ba minisitiri, abadepite, abayobozi b'intara n'abandi bakozi bakuru ba Reta, uko abyishakiye. Uko ibintu biteye ntawabyemera. Ni ngobwa rwose ko habaho ihinduka mu nzira ya demokarasi n'uburyo bwo kuyobora igihugu bugahinduka.

Nta kwibeshya : ugucengera kw'ibihugu by'amahanga bigendera ku matwara ya demokarasi, byifashisha muri ibi bihe ubuyobozi bufite ingufu za gisirikari, ariko zitanogeye abaturage, muri aka karere kugira ngo barengere inyungu zabo mu karere k'Ibiyaga Bigari. Ibyo bihugu ubwabyo bifunga amaso iyo demokarasi inyonzwe, ihinduriwe isura, igatana, biturutse ku kutihanganirana, kwegezayo abandi, iterabwoba no kutita nkana kenshi ku burenganzira bw'ikiremwa muntu.

Si njye njyenyine ubona uko kwirengagiza. Mbihuriyeho n'abanyarwanda, n'Abanyekongo, n'Abarundi, batumva icyerekezo cy'inkunga ibihugu bimwe bigendera ku matwara ya demokarasi biha buriya butegetsi bw'igitugu kandi bw'agatsiko. Ibyerekezo by'inzira ya demokarasi bicirwamo buri gihe n'ibintu bibonwa na bose ( mu Rwanda muri 1990, mu Burundi muri 1993 no muri Kongo muri 1996 no muri 1998) n'iterabwoba ry'ubutegetsi buriho.

Muri iki gihe ibihugu bikunda demokarasi, bishyigikiye ubutegetsi buriho mu Rwanda, byagombye kwiyemeza kugarura abayobozi bacyo mu nzira iboneye yo kubaha inzira ya demokarasi, aho kubashyigira mu gukomeza politiki yabo yica ibintu y'"ishyaka rimwe", bashora amafaranga mu matora afite umuco utaboneye abaturage. Bidafashe icyemezo kigaragara ku ruhande rwabo ku bibazo biriho ubu, abanyarwanda bazahera ku ngoyi y'agatsiko kanezerewe, kizeye kuguma ku butegetsi barengera inyungu z'ibihugu bikomeye, bibangamiye abanyarwanda.

Hagomba gushyirwaho igitugu kugira ngo uko gutana riteye ibyago rikorwa ubu, rigamije kuduha ku ngufu demokarasi y'igice binyujijwe mu Itegeko nshinga ryikorewe n'abari ku butegetsi ubungubu, rihagarara. Ntawe uyobewe ko kujarajara mu nzira ya demokarasi n'inzego z'ubutegetsi nta handi byatujyana uretse kukomeza gupfundikira abantu bizakurikirwa n'ingaruka zinyuranye.

Umuntu yakumva ate ibyo bagayaga MRND, ishyaka rimwe ryariho muri 1990, niba ubungubu bahishiriye ibigayitse byagomba kubwirwa FPR, ishyaka rimwe naryo ku buryo bwaryo, kubera uburyo bukaze burangwa na demukarasi nkeya ikoresha ihanganye n'abaturage kugira ngo igume ku butegetsi.

Benshi bazavuga batibeshya ko ubutegetsi bwa FPR burusha ububi ubwa MRND. Nanjye ubwanjye ndabyemera kandi ndahamya ndanguruye ijwi ibyo abandi banyarwanda benshi bavuga buhoro, kuko byatumye nta icyizere cyane. Kenshi nibaza niba twaremeye, ntawe uvuyemo, ibitambo by'ubuzima bw'abantu bingana kuriya kugira ngo dukomeze kujya turara dushigakurika : kutihanganirana, ibintu bitaboneye, intambara, ubutegetsi bw'agatsiko, ubutegetsi bw'igitugu akarengane, uburyarya, iterabwoba, ubuhubutsi, guheza abandi, no gutonesha muri politiki.

Kimwe n'Abanyarwanda benshi, ndarebana agahinda uko ingoma ya cyami- Repubulika igenda ivuka, yiyubaka ku mirambo y'abahutu n'abatutsi, y'inshuti zanjye, y'abavandimwe banjye n'abaturanyi banjye, kugira ngo inyungu z'agatsiko nta wundi mushinga w'ibanze, uretse uwo kurimbura abahinyura ubutegetsi bwayo.

Gushaka gushyiraho ubutegetsi busumba abandi bukomeye, gushaka kwinjiza mu bandi imitekerereze ya politiki idahwitse, kuko ari iy'igitugu, hitwaje ko hahagaritswe itsembabwoko (ariko kandi ku buhe buryo !), gushaka cyane kubikora ubu urebye umwuka uriho igihe tugamije twese ihinduka rya politiki isa n'iya Starini bigaragara, ikagana politiki ikurikira inzira ya demokarasi, ntabwo byemewe na busa.

Copyright 2003-2004- www.twagiramungu.net